Các loài rắn trong Sách Đỏ Việt Nam

Sách Đỏ Việt Nam là danh mục các loài động, thực vật hoang dã đang bị đe dọa, suy giảm số lượng nghiêm trọng ngoài tự nhiên, do các cơ quan khoa học và quản lý nhà nước biên soạn. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách bảo vệ, hạn chế hoặc cấm săn bắt, buôn bán các loài này.

Nhiều loài rắn cũng nằm trong danh mục này, phần lớn không phải vì hiếm gặp về mặt sinh học mà vì bị con người khai thác quá mức trong thời gian dài.

Săn bắt để lấy da (làm túi, giày, thắt lưng), lấy thịt làm thực phẩm hoặc ngâm rượu thuốc theo quan niệm dân gian là nguyên nhân chính khiến số lượng nhiều loài rắn lớn ngoài tự nhiên giảm mạnh, đặc biệt là các loài trăn và rắn hổ mang chúa.

Mất môi trường sống do phá rừng, chuyển đổi đất nông nghiệp cũng khiến nhiều loài rắn không còn nơi cư trú phù hợp.

Buôn bán làm thú cưng exotic hoặc phục vụ ngành dược liệu không chính thống cũng góp phần gây áp lực lên quần thể tự nhiên.

Trăn gấm và trăn đất — hai loài trăn lớn bị săn bắt nhiều nhất vì da và thịt, số lượng ngoài tự nhiên đã giảm đáng kể so với trước đây.

Rắn hổ mang chúa — loài rắn độc dài nhất thế giới, bị săn bắt để lấy mật, ngâm rượu và làm cảnh, quần thể tự nhiên suy giảm rõ rệt ở nhiều khu vực từng phổ biến.

Rắn ráo trâu, rắn cạp nong, rắn sọc dưa — các loài rắn lớn không độc hoặc có độc thường bị bắt để làm thực phẩm và ngâm rượu, gây suy giảm số lượng tại nhiều địa phương dù trước đây vốn rất phổ biến.

Không mua bán, sử dụng các sản phẩm từ rắn không rõ nguồn gốc (rượu ngâm, da, mật) — đây chính là nguồn cầu khiến việc săn bắt trái phép tiếp diễn.

Nếu bắt gặp hoạt động buôn bán, nuôi nhốt trái phép các loài rắn quý hiếm, có thể báo cho kiểm lâm hoặc cơ quan chức năng địa phương.

Nếu vô tình bắt được một trong các loài này ở gần nhà (ví dụ trăn nhỏ lạc vào vườn), nên báo cho lực lượng cứu hộ động vật hoang dã để thả về môi trường phù hợp, thay vì giữ lại hoặc giết thịt.